Zorgaanbod voor zwangeren met psychosociale en psychiatrische problematiek

Zowel door de stuurgroep Zwangerschap en Geboorte als de IGJ wordt geadviseerd een zorgaanbod te ontwikkelen voor sociaal-zwakkere zwangeren. Al voor deze adviezen biedt het Flevoziekehuis Almere een dergelijk zorgaanbod. Sinds 2009 is er de Extra Zorg Poli, de POP-poli en het POMP overleg met regelmatig overleg met Veilig Thuis.

De Extra Zorg Poli (EZP)

De Extra Zorg Poli (EZP) is voor zwangeren met ernstige psychosociale problematiek. Arja Jaarsveld, als vaste verloskundige, verzorgt dit aanbod, samen met medisch maatschappelijk werk.
Sylvia Brons en Wijnanda Hoolwerf (tot augustus 2024) vervullen hierin een zeer belangrijke rol. Vanwege langdurige ziekte werd er in 2024 een wachtlijst opgebouwd voor het maatschappelijk werk. Mede daarom zijn de cijfers wat lager dan de andere jaren.

Er werd zorg verleend aan ruim 68 zwangeren, vaak met multi-problematiek: huisvesting, financieel, relatie, geweld, ernstig middelengebruik, psychiatrisch en veelal een combinatie.

Voor de psychosociale ondersteuning voor de kwetsbare zwangeren uit de eerstelijn is het project “Kansrijke Start” opgezet. Vanwege de krapte van personeel is het Flevoziekenhuis alleen lezend lid. Maatschappelijk werkster Wijnanda Hoolwerf neemt deel aan “One”, een onderdeel van “Kansrijke Start”.

De POP-poli

De POP-poli wordt maandagochtend gedraaid. Vier zwangeren, worden door een wisselende groep hulpverleners gezien. Vaste psychiater van het psychiatrisch team en/of AIOS-psychiatrie.
De gynaecologen Jelle Schaaf en Irene Beune wisselden elkaar af in deze consulten. 
Sinds 2018 draait deze poli zonder pediater.
Het consult van een half uur, is een eenmalig consult. Het is bedoeld voor (aanstaande) zwangeren met (ernstige) psychiatrische problematiek al dan niet gecombineerd met gebruik van psychofarmaca. Naast advisering inzake medicatie wordt met de vrouw en haar eventuele partner een plan voor begeleiding tijdens zwangerschap, bevalling, kraambed en periode daarna opgesteld. Waar zinvol wordt een klinisch kraambed geadviseerd. Ook kan gebruik
gemaakt worden van aanvullende begeleiding op de poli Psychiatrie en Psychologie.

Het POMP-overleg

Het POMP-overleg is verplaatst naar de lunchpauze. Hier worden zwangeren van de Extra Zorg poli besproken die ook psychiatrische problemen hebben, dan wel vrouwen van de POP-poli die tevens
psycho-sociale problemen ondervinden. Er is mogelijkheid voor de eerstelijn om aan te schuiven en casuïstiek in te brengen.
Tevens biedt deze bespreking de mogelijkheid om zorg te coördineren in geval van extreme problematiek, zoals bij zeer jonge zwangeren, dak- en thuisloze vrouwen, vrouwen met een (zeer) laag IQ, vrouwen in gewelddadige thuissituaties, met middelengebruik, met financiële problemen, etc. Veelal spelen vele van deze problemen tegelijkertijd. Diverse malen was er sprake van een melding bij Veilig Thuis.
Indien nodig kan er per casus contact worden opgenomen met Veilig Thuis voor melding of advisering.

Op het POMP wordt in overleg besloten tot een klinisch kraambed.

  • Het klinisch kraambed op sociale indicatie voor deze groep zwangeren, met sterke betrokkenheid van
Medisch Maatschappelijk Werk.
  • Het klinisch kraambed voor psychiatrische observatie van moeder en kind met ondermeer bepalen Finniganscore bij SSRI-gebruik.
  • Het desgewenst evalueren van het transmurale multidisciplinaire samenwerkingsprotocol ‘Zorgelijke
Zwangeren’ met ondermeer Veilig Thuis, eerste lijn, vertrouwensarts, ziekenhuisjuristen, etc.
  • Het organiseren van evaluatiebijeenkomsten nav casus waarbij onder toezichtstelling / uithuisplaatsing plaats vond na de partus.
2016 2017 2018* 2019 2020 2021 2022 2023 2024
Totaal aantal zwangeren 117 120 162 147 110 113 142 122 68
  • Nulliparae
 52 59 64 67 45 46 39 41 21
  • Multipara
 65 61 98 80 65 67 103 81 47
Indicatie:
  • tienergraviditeit
 7 8 8 6 7 2 6 5 1
  • psychosociaal
 50 61 76 81 44 53 69 62 35
  • SSRI gebruik (zonder verdere redenen)
 10 3 5 7 3 2 1 1
  • middelengebruik
 16 11 7 4 9 8 16 15 2
  • depressie
 6 9 12 14 9 6 8 5 7
  • ongecontroleerd
 8 11 20 13 12 17 14 10 5
  • psychiatrische problematiek
 18 15 22 12 17 14 18 17 13
  • traumatische partus in anamnese
 3 2 12 10 9        11       11 7 4
Zwangerschapsduur (van degenen die in dat jaar bevallen zijn):
  • < 30 wk
 2 1 1 1
  • 30-34 wk
 1 0 1 1 2 0 2
  • 34-37 wk
 3 6 5 7 5 5 3 9 4
  • 37-42 wk
 77 71 89 92 69 56 94 81 53
  • >42 wk
 – – – – – 0 – 1
Percentiel van geboortegewichten:
  • <.3
 4 1 6 7 4 3 8 8 1
  • P3 – P5
 3 5 3 4 5 1 3 2 1
  • P5 – P10
 18 16 4 7 5 4 12 9 4
  • P10 – P50
 28 32 50 45 37 28 42 44 27
  • P50 – P95
 27 21 31 27 21 24 33 26 16
  • P95 – P97.7
 1 1 0 8 4 0 2 1 1
  • > P97.7
 1 2 1 3 3 3 0 3 4
1 TOP 4 gemelli
1x gewicht niet bekend		 3 1 gemelli
1 p immaturus		 1  gemelli
Tevens POP poli 28 25 36 39 32 26 31 23 22
Geen MMW, wel indicatie volgens protocol 2 2 2 7 5 8 10 16 14
2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
Geen 2e lijns indicatie volgens het VIL aan het begin van de zwangerschap 48 (40%) 46 (28%) 40 (27%)   23 (20%) 27 (24%) 19
(13.3%)		 9
(7,4%)		 2
(2,9%)
EZP zwangeren die rookten tijdens de graviditeit 42 33 27 47 54 59 22
(18%)		 17
(25%)
Aantal die stopten met roken 16 22 27 18 23 32
(54%)		 22
(18%)		 12
(17.4%)
Aantal dat cannabis gebruikt 18 20 25 18 35 34 13 6
(8,8%)
Aantal gestopt met cannabis 2 2 2 1 1 9 6
(8,8%)
Alcohol abuses 3 4 6 15 21
(waarvan 18 stopten)		 14
(11.4%)
(waarvan 10 stopten)		 13
(19.1%)
(waarvan 9 stopten)
Gebruikt medicatie ivm hun psychische problematiek 21 32 24 27 17 24 16
(13,1%)		 12
(17,6%)
Wijze start partus
Chemische inleiding 18 15 18 8 8 24 18 6
Misoprostol 3 2 3 7 4 6 4 5
Ballon 18 17 18 11 11 20 16 13
Primaire sectio 6 11 7 12 7 11 13 8